Почему разрушение природы приводит к крупным штрафам: международный опыт и последствия

Қызғалдақтарды жұлғандар неге қомақты айыппұл төлейді?

Қазақстанда қызғалдақ гүлдері көктемде гүлдеп, табиғаттың көркін ашады. Бірақ адамдар бұл өсімдіктерді жұлып, табиғатқа зиян келтіріп жатыр. Табиғат жанашылары мұндай әрекеттердің нәтижесінде қызғалдақтың болашағы туралы алаңдаушылық білдіруде.

Қазақстан — қызғалдақтың отаны

Елімізде 35 қызғалдақ түрі кездеседі, олардың 12 түрі тек қазақ даласына тән. Бұл гүлдер Қазақстанның климаттық жағдайына жақсы бейімделген.

Қазіргі таңда көктем гүлдерінің 18 түрі Қызыл кітапқа енгізілген. Профессор Ивановтың мәліметі бойынша, Каспий маңы ойпатында қызғалдақтың төрт түрі бар: Tulipa patens, Biflora (қосгүлді), Шренка және Биберштейн. Қазақстан даласында өсетін қызғалдақтың пиязшығы алғаш рет 15 ғасырда Ұлы Жібек жолы арқылы Нидерландыға кеткен.

Қызғалдақты жұлу — қылмыстық іс

Елімізде Қызыл кітапқа енген қызғалдақтарды жұлғандар қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Алайда, бұл тыйымға бағынбайтындар саны аз. Батыс Қазақстан облысының полиция департаментінің баспасөз қызметі хабарлағандай, даулы жағдайлар саны бір-екі жылдың ішінде тіркелмеген.

«Дала қызғалдақтарының басым бөлігі, оның ішінде Батыс Қазақстан облысында гүлдейтін Шренк қызғалдағы Қызыл кітапқа енгізілген. Оларды жұлу – жай ғана әкімшілік құқық бұзушылық емес, бұл толыққанды қылмыстық іс болып саналады. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 339-бабы «Сирек кездесетін және жойылып кету қаупі төнген өсімдіктер түрлерімен заңсыз айналысу» бойынша жауапкершілік қарастырылған. Аталған бапқа сәйкес айыппұл мөлшері 3 000 АЕК-ке (2026 жылы 12 975 000 тенге) дейін жетуі мүмкін», - деп мәлімдеді полиция қызметкерлері.

Қызыл кітапқа енген қызғалдақтарды жұлғандар 13 миллион теңгеге жуық айыппұл төлейді. Алайда, қазіргі уақытта гүлдердің жойылып кетуі табиғатқа орасан зиян келтіріп жатыр.

Экологиялық білімнің маңызы

Батыс Қазақстан университетінің аға оқытушысы Жаннат Кажымуретовтың айтуынша, қызғалдақтар эфемероид өсімдіктер, яғни олардың вегетациялық уақыты қысқа. Олар гүлдеп, жеміс салып, тұқым шашу үшін аз уақыт өмір сүреді. Осыған байланысты адамдар қызғалдақтарды жұлмау арқылы табиғатқа үлкен зиян келтіріп жатыр.

«Адамдар неге қызғалдықты Қызыл кітапқа енгізеді? Неге оларды жұлғаны үшін қомақты айыппұл салынады деген сұрақ қояды. Себебі-қызғалдақ эфемероид өсімдік, оның вегетациялық уақыты тым қысқа. Аз ғана уақыт өмір сүріп, жемісін салып, тұқымын шашып кетеді. Қазіргі таңда өсімдіктің экологиялық амплитудасы тарылуда. Далада, табиғи жағдайда өсетін қызғалдақ тұқыммен көбейеді», - дейді Жаннат Кажымуратов.

Жаннат Қажымұратова тұрғындарды қоршаған ортаны қорғауға және экологиялық-биологиялық білімін жетілдіруге шақырады.