Қазақстандағы жер салығы: Жердің құны – салықтың салмағы

Қазақстандағы жер салығы: негізгі аспектілер

Қазақстанда жер учаскелерінің иелері жер салығын төлеуге міндетті. Бұл талап заңды тұлғаларға да, жеке тұлғаларға да қатысты. Жердің әртүрлі санаттарына салық мөлшерлемелері әртүрлі болып белгіленеді. Белгілі бір учаскеге қандай мөлшерлеме қолданылатынын, салық сомасын қалай есептеуді және оны қандай мерзімде төлеу керектігін қарастырамыз.

Жер салығы: анықтама және міндетті төлеушілер

Жер салығы – бұл учаскенің меншік иесі болып табылатын заңды және жеке тұлғалардан бюджетке алынатын төлем:

• меншік құқығы негізінде (жеке үйлер, саяжайлар және т.б.);
• тұрақты жер пайдалану құқығы негізінде;
• өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығы негізінде.

Салық салу объектісі

Салық салу объектісі болып жер учаскесі табылады. Салық салу мақсатында жерлер бірнеше санатқа бөлінеді, және олардың барлығы бірдей салық салуға жатпайды.

Жер санаттары

• ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер;
• елді мекендердің жерлері (тұрғын үй қоры алып жатқан және бос жерлер);
• өнеркәсіп, көлік және басқа ауыл шаруашылығына арналмаған жерлер;
• ерекше қорғалатын аумақтардың жерлері;
• орман қорының жерлері;
• су қорының жерлері;
• запастағы жерлер.

Соңғы төрт санаттағы жерлер мүлдем салық салуға жатпайды. Ал алғашқы үш санатқа жататын жерлер де толық көлемде салық салуға жатпауы мүмкін. Мысалы, келесі учаскелер салық салу объектісі болып табылмайды:

• елді мекен шегіндегі жалпы пайдаланудағы жерлер (көшелер, саябақтар, зираттар, жағажайлар және т.б.);
• жалпы пайдаланудағы автожолдар алып жатқан жерлер;
• консервацияланған объектілер орналасқан учаскелер, егер консервация ҚР Үкіметінің шешімімен жүргізілген болса.

Салықты есептеу тәртібі

Салық сомасы учаскенің орналасқан жеріне, ауданына және оның құрылыспен қамтылған-қамтылмағанына байланысты. Салық базасы ретінде учаскенің ауданы алынады, оған тиісті мөлшерлеме және (болған жағдайда) жеңілдік қолданылады.

Заңды тұлғалар мен ЖК салық сомасын өздері есептейді, ал жеке тұлғалар үшін есептеуді мемлекеттік кірістер басқармасы жүргізеді. Егер учаске толық жылға тиесілі болмаса, салық сомасы нақты иелену немесе пайдалану мерзіміне пропорционалды есептеледі.

Базалық мөлшерлемелер

Базалық мөлшерлемелерді ҚР Салық кодексінің 505-бабынан және Egov.kz порталынан білуге болады.

Жергілікті атқарушы органдар белгілі бір әкімшілік аумақтарға жататын жерлерге салық мөлшерлемесіне түзету коэффициенттерін белгілеуі мүмкін. Объектінің орналасуына қарай ставка бірнеше есе ұлғаюы да мүмкін.

Салық төлеу мерзімдері

• жеке тұлғалар – есепті жылдан кейінгі жылдың 1 қазанына дейін жылына 1 рет;
• заңды тұлғалар – тоқсан сайын тең үлеспен: 25.02, 25.05, 25.08 және 25.11.

Мерзімді өткізіп алсаңыз, әр күн үшін 1,25 қайта қаржыландыру мөлшерлемесі көлемінде өсімпұл есептеледі.

Төлеу тәсілдері

Салықты төлеу үшін бірнеше тәсілдер бар:

• банк бөлімшесінде реквизиттер бойынша;
• «Қазпошта» бөлімшесінде;
• МКБ кассасында;
• коммуналдық төлемдер түбіртегімен (жеке тұлғаларға);
• Egov.kz порталында;
• банктердің мобильді қосымшалары арқылы;
• e-Salyk салық әмияны арқылы.

Жер салығынан босатылатын тұлғалар

Жер салығынан босатылатын тұлғалар:

• АСН төлеушілер (шаруа, фермер қожалықтары);
• мемлекеттік мекемелер;
• діни бірлестіктер;
• ҰОС ардагерлері, мүгедектер, тыл еңбеккерлері, 18 жасқа дейінгі жетім балалар;
• «Батыр ана» атағы бар көпбалалы аналар;
• зейнеткерлер (мекенжайда тек зейнеткерлер тіркелген жағдайда).